Mustafa Karabayır

Şalpazarı’nı İlçe Yapan Öğretmen: Mustafa Karabayır

(1929 – 1989)

Bir ilçenin kaderi bazen bir kanun maddesiyle değil, bir öğretmenin ısrarıyla değişir. Şalpazarı’nın ilçe oluş hikâyesi anlatıldığında, okul sıralarından Ankara koridorlarına uzanan bu ısrarın adı Mustafa Karabayırdır.

1929 yılında dünyaya gelen Mustafa Karabayır, Cumhuriyet’in eğitimle kalkınacağına inanan kuşağın temsilcilerindendi. 1949 yılında Beşikdüzü Köy Enstitüsü’nden mezun olduğunda, elinde sadece bir diploma değil; köylüyü, yolu, okulu ve devleti aynı cümlede düşünebilen bir bilinç vardı. İlk öğretmenlik görevine Tonya – İskenderli’de başladı. Daha ilk yıllarında, öğretmenliğin onun için sadece sınıfla sınırlı bir meslek olmayacağı anlaşılıyordu.

Bir Okulun Hikâyesi, Bir İlçenin Temeli

Mustafa Karabayır, öğretmenlik yaptığı yıllarda Şalpazarı’nda ortaokul bulunmamasını bir kader olarak kabul etmedi. Devletin imkânlarının yetersiz olduğu dönemde, çözümü yine halkın içinde aradı. Kurduğu dernek aracılığıyla, tek kuruş devlet katkısı olmadan, köy köy dolaşıp bağış toplayarak Şalpazarı Ortaokulu’nun yapılmasını sağladı. Bugün lise olarak eğitim veren bu okul, sadece bir bina değil; Şalpazarı’nın eğitim tarihindeki en büyük kırılma noktalarından biridir.

Bu başarı, onun “öğretmen” kimliğini çoktan aşmış olduğunu gösteriyordu.

İlçe Mücadelesi: Yıl 1959

Henüz 30’lu yaşlarının başındayken, 1959 yılında Şalpazarı’nın ilçe olması için Ankara yollarını aşındırmaya başladı. Defalarca milletvekilleriyle görüştü, dosyalar hazırladı, raporlar sundu. O yıllarda bu çaba, tek başına verilen bir mücadeleydi. Karşı çıkanlar vardı, “olmaz” diyenler çoktu. Ama Karabayır için bu bir inat değil, bir gelecek meselesiydi.

Elektrik, Yol, Köprü: Hizmetin Sessiz Yılları

1974 yılında Şalpazarı’na ilk elektrik, onun girişimleriyle Torul Barajı’ndan getirildi. O dönem için bu, ilçe olmaktan bile daha büyük bir devrimdi. Aynı süreçte, 3 yıl gibi kısa bir sürede köprü, okul ve sağlık ocağı yaptırılmasını sağladı.

1967 yılında Karayolları üzerinde baskı kurarak Şalpazarı Köprüsü’nün yapılmasını sağladı. Köy yolları ise onun bitmeyen meselesiydi:
Karakaya, Çamkiriş, Turaluşağı, Doğancı, Dorukkiriş yolları; çoğu zaman imkânsız denilen şartlarda, onun ısrarı ve takibiyle yapıldı.

1973 yılında Beşikdüzü – Şalpazarı ana yolunun asfaltlanması için yoğun çaba gösterdi. Yolun ilk 2 kilometrelik kısmının yapıldığını görebildi; tamamlanmış hâlini görmek ise ona nasip olmadı.

Siyasetle Mesafeli, Hizmetle Yakın

1968 yılında öğretmenlikten istifa ederek belediye başkanlığına aday oldu; seçilemedi. Bu yenilgi onu küstürmedi. Yeniden öğretmenliğe döndü.
Görev yerleri sırasıyla:

Çankırı Eldivan – Akçaabat Düzköy – Tonya – Şalpazarı Dereköy oldu. Dereköy’de öğretmenlik ve okul müdürlüğü yaptıktan sonra emekli oldu.

1977 yılında İl Encümenliği yaptı. 1984 yılında ise halkın ısrarıyla Şalpazarı Belediye Başkanı seçildi.

Belediye Başkanlığı: Makam Değil, Mücadele

1984–1989 yılları arasında belediye başkanlığı yapan Mustafa Karabayır’ın döneminde, “yokluk” kelimesi bahane olmadı. İlçeye gelen misafirlerin yemeğini çoğu zaman kendi cebinden karşıladı. Belediyede 54 kişiye iş imkânı sağladı. Koyu bir CHP’li olmasına rağmen, işe alımlarda tek bir kişide bile parti gözetmedi. İhtiyacı olana kapı açtı.

Ankara’ya çoğu zaman tek başına gitti. Beşikdüzü ile birlikte ilçe olunması için direndi. “Beşikdüzü olmazsa Şalpazarı da olmasın” diyerek, iki ilçenin aynı tarihte ilçe olmasını sağladı. Bu duruşu, onun karakterini en iyi anlatan anlardan biridir.

Bir Neslin Hocası, Bir İlçenin Hafızası

Mustafa Karabayır;

• öğrencileri için hocaydı,

• halk için başkandı,

• Şalpazarı için kurucu iradeydi.

Cumhuriyet gazetesini koltuğunun altından eksik etmezdi. Söz verdi mi tutardı. Gösterişten hoşlanmaz, hizmeti sessiz yapardı. Onu tanıyanlar, “Şalpazarı’nın Atatürk’ü” derken; bu kararlılığı, bu halkçılığı ve bu fedakârlığı kastederdi.

Veda

Mustafa Karabayır, 1989 yılında, henüz 60 yaşındayken hayata veda etti. İlçe olmanın nimetlerini tam anlamıyla göremeden, asfalt yolun tamamlandığı günü yaşamadan aramızdan ayrıldı.

Ama bugün Şalpazarı’nda:

• yanan her ışıkta,

• okula giden her çocukta,

• köprüden geçen her araçta

onun emeği vardır.

Bir öğretmenin, bir ilçenin kaderini nasıl değiştirdiğinin adı olarak…

Allah rahmet eylesin.
Ruhu şâd, mekânı cennet olsun